O co chodzi z tymi nazwiskami?

Zebrało się nam na wieczorne wspominiki, tak przy okazji minionego Święta Zmarłych.
Wspominaliśmy sobie z Wu różnych ludzi, którzy już dawno odeszli lub jeszcze żyją, ale są sędziwymi staruszkami. Wu, zapytał mnie, skąd się wzięło takie dziwne przekręcanie nazwisk na terenach z których pochodzę. Szczerze powiedziawszy nie mam zielonego pojęcia.
Zawsze tak było, zawsze tak się mówiło, nigdy się nad tym nie zastanawiałam. Na przykład sąsiadka miała na nazwisko Fluder i nie mówiło się na nią inaczej niż " Fludrzynio". Albo inne nazwisko, Mucha, ale sąsiadkę wszyscy nazywali "Muszynią".
Bywało, że sąsiadki stawały sobie przy płocie i jedna drugą chcąc przywołać na pogaduszki wołała, "Muszynio", " Witcynio" (od Witek), Kubyszcynio ( od Kubyszek), chodźcie na chwilkę.  Pamiętam z dzieciństwa, że do koleżanek mamy zwracało się per Wy. Na przykład "Muszynio, zrobić Wam herbaty"? Nie wiem, czy teraz to jeszcze funkcjonuje, ale te 20 parę  lat temu tak było.
 Inny zwyczaj był taki, że każde dziecko starszej osobie mówiło dzień dobry, bez wyjątku. Spróbowałabyś nie powiedzieć i tak zaraz by donieśli matce, żeś "rojber niewychowany". Starsi ludzie, czasem pytali, " a od kogo ty "bymbnie jezdeś", a dziecko odpowiadało " jestem np. Zosia Muchowa, Krysia Sokołowa, Marysia Kasprzykowa". Czasami też starsi ludzi stojący w opłotkach na pogaduszkach zaczepali dzieci wracjące ze szkoły takimi słowami : "tyś pewno jest od.....tu padało nazwisko i zaraz potem, podobnaś do (taty, mamy), poznać po rodzie.
 Do pewnego czasu i ja poznawałam dzieci "po rodzie". Niestety ostatnio udałam się na moją wieś i nikogo po rodzie poznać nie potrafiłam, wszystkie młode twarze zupełnie obce i nigogo mi nie przypominały, a powinny przypominać moich rówieśników bo to pewno ich mamy i ojcowie.
Nie słychać też powszechnie gwary, którą w czasach mojego dzieciństwa się wszyscy posługiwali. Sama już też niestety nie potrafię jej używać. Za to rozumiem sporo, ot choćby takiego Marycha, który wypisz, wymaluj, "godo rukcuk, jak u nos kiedyś".
Chcecie posłuchać? To zapraszam, tylko kilka minut, a Marych jest bezkonkurencyjny, przeniesiecie się w świat, którego już nie ma w każdej chałupie wiejskiej tak, jak kiedyś to bywało:)))

Dla zaciekawionych, albo chcących sobie przypomnieć troszkę gwary poznańskiej wklejam podręczny słownik znaleziony w necie:


B
Bachać się – kąpać się
badejki – kąpielówki
baka – policzek
bamber – chłop, zwłaszcza bogaty, prostak
bana – pociąg
bauer – gospodarz
bejmy – pieniądze
bimba – tramwaj
blałka – wagary
blubrać – ględzić
blubry – brednie, bzdury
blyce – okulary
brachol – brat
brecha – łom
brechtać się – taplać się w wodzie
bręczeć – marudzić
brękot – maruda
bryle – okulary
bąbas – dziecko
bździągwa – pluskwa, coś małego; osoba ciągle narzekająca

C
Chabas – mięso
chaps – kęs
chęchy – zarośla, krzaki, miejsce zaniedbane, podejrzane
chochla – łyżka wazowa, czerpak
chlabra – plucha, błoto
chapać – ciężko pracować
churchlać/churchać – kaszleć
cięgiem – ciągle
cug – przeciąg, podmuch
cug – pociąg

Ć
Ćmik – papieros
ćpać, ćpić – rzucać

D
Deczka – kocyk, serweta
drabka – drabina
dracheta – latawiec
drygać – bać się
dudki – pieniądze
dudlać – płakać
dycht – całkiem
dynks – rzecz, której nazwy mówiący nie zna

E
Ejber – łobuz
eka – narożnik, kąt, banda

F
Fafoły – męty, cząstki stałe w cieczy
fefry – strach
fifny – sprytny, żartobliwy
fleja – flejtuch
frechowny – bezczelny
funcka – lampa
futer – pożywienie
fyrać/fyrnąć – uciekać, uciec

G
Gajgi – skrzypce
galart – galareta z mięsa
gamuła – gamoń
ganc – zupełnie, całkiem
gibać się, gibnąć się – kołysać się
gibać/gibnąć – dźwigać
gichnąć – nalać
gideja – wysoka, chuda kobieta
giglać – łaskotać
gilejza – niezdara
glanc – połysk
gnyk – kark
glazejki – rękawiczki
glubka – rodzaj śliwki
głabać – kraść, brać
graitko/grajotko – instrument muzyczny
graty – rupiecie
grygolić – bazgrać
gzik/gziczka/gzika – twarożek, biały serek ze śmietaną

H
Haczka – motyka
hazaj – zając
hejbnąć się – zdobyć się na coś
heklować – szydełkować

I
Istny – ten właśnie

J
Jaczka – marynarka
jaka, jupka – kurtka
juszka, jucha – krew

K
Kanka – bańka, dzbanek
knyf – przemyślny sposób
kwirlejka – mątewka
kalafa – twarz
kamlot – kamień
kasta – skrzynia
kejter – pies, kundel
kierz, kierzki – krzak, krzaki
kielczyć się – śmiać się
kieloch – ząb
kipa – niedopałek
kista – skrzynia
klamot – kamień
klapsztula – podwójna kromka chleba
klara – słońce
klejdry – plotki
klemki, klymki – twarde cukierki
klopnąć – sprzedać
kluber, kluka – nos
kluka – nos
klunkry – graty, rupiecie
knajder – malec, niedorostek
klofta – kłoda
knyp – nóż
korbol/korbal – dynia

L
Laczki – obuwie domowe
lajsnąć – sprawić sobie coś, kupić
land – wieś
latoś – tego roku
leberka – wątrobianka
lola – kij, pałka, laska
lumpy – szmaty, ciuchy
luńt – kawałek
lury – nudy brednie
lyroć się – chwiać się

M
Majsel – przecinak
makocz – makowiec
maluda – dziecko
mana – drużyna sportowa
mantel – płaszcz
miągwa – beksa, osoba płaczliwa
mrzygłód – niejadek, ktoś wychudzony

N
Narychtować – przygotować, naprawić
nieusłuchany – niegrzeczny
nośpłat – handlarz starzyzną

O
Oblec – włożyć
omurzyć się – pobrudzić się
opypłać się – ubrudzić się

P
Pana – przebita dętka
parzybroda – zupa z kapusty
plyndz – placek ziemniaczany
poruta – wstyd
pyra – ziemniak

R
Rajzować – podróżować
redyska – rzodkiewka
repeta – gęsta zupa stanowiąca jednodaniowy obiad
rojber – nicpoń, łobuziak
rychtyk/rychtyg – akurat, dokładnie, w porządku
ryczka - taborek
rumpuć – gęsta zupa jarzynowa
ryfa – gęba, mina, wyraz twarzy
rzęchy – odzież, szmaty

S
Skopowina – baranina
skataić się – zmęczyć się
statory – naczynia kuchenne
stryknąć się – zderzyć się
szabel, szabelek – fasolka szparagowa
szagówki – kopytka, kluski
szajba – obłęd, bzik
szałaput – lekkomyślny, raptowny
szczun/szczón – chłopak
szkieber – Niemiec
szkieta – noga
szneka z glancem – drożdżówka z lukrem
sznupa – twarz
sznytka – kromka chleba
sznytloch – szczypiorek
szparować – oszczędzać
szplin – postrzeleniec, wariat
szpryca – strzykawka
sztender, sztynder – stojak, trzepak do dywanów
sztrykować – robić na drutach
sztyft – uczeń rzemieślniczy, nowicjusz, pomocnik
sztyfcik – trzpień
szuchrować – oszukiwać
szuszwol – brudas, człowiek nieporządny
szwaja – noga
szwung – pęd, impet, ciąg
szydera – kpiny

Ś
Śrupać – chrupać, głośno gryźć
świgać – rzucać
śrubociąg – korkociąg, śrubokręt

T
Taśtać – nieść
trzewiki – buty
tuk – szpik kostny
tytka – torebka papierowa

U
Uhajtnąć – uciąć, skaleczyć się
uskromnić się – uspokoić się
utonkać się – umoczyć się

W
Wajcha – zwrotnica
wećpić – wrzucić
weko – słój do zapraw
węborek – wiadro
wiks – lanie, bicie
winkiel – narożnik, róg
wknaić się – wcisnąć się, wleźć gdzieś
wuchta – wielka ilość
wyćpić – wyrzucić
wypindaczony/wypindraczony – wystrojony

Z
Zaklepka – zasmażka do zupy
znorać się – ubrudzić się
zynder – łobuz, nierób
zyzol – zezowaty

Ż
Żgajek – chłopak, wyrostek
żgak/żgok – kolec, zadra
żybura – mętna ciecz

Z kolei w stronach skąd pochodzi rodzina męża mawiało się, że ktoś jest od "Jaśków", "Franków", "Mietków" .
 Co region to inne zwyczaje:))


Jeśli ktoś chciałby podzielić się opowieścią ze swoich stron to zapraszam:)))